GÖZ TESTİ ve KAYIT İŞLEMLERİNE ETKİSİ

Yüklendi: 17.07.2008
Güncellendi: 22.07.2010

Border Collie’ler, diğer ırklarda olduğu gibi, göz-anormallikleri gibi kalıtsal bozukluklardan etkilenebilirler. Derneğimiz, BC sahiplerinden, BC’lerinin, sertifikalı bir veteriner hekimden göz testlerini yaptırmalarını, ısrar etmektedir. CEA(Collie Eye Anomaly) testi en sağlıklı 5 ile 12ci hafta arasında yapılabilir. Bu aralıkta yapılmamış testler, bireylerin daha ileri yaşlarında da yapılabilir. PRA(Progressive Retinal Atrophy) testi ise ancak bireylerin 2ci yaşından sonra yapılmalıdır.
Yukarıda dikkat çekmek istediğimiz noktalar, kayıtları yapılacak yavruların ebeveynlerinin oftalmolojik göz testlerinin yaptırma kararlarının alınmasında yardımcı olacaktır.

Artık bugün, teknolojinin eriştiği bu noktada,  CEA/CH (Collie Eye Anomaly / Choroidal Hypoplasia, CEA’nın spesifik bir tipi)’nın genetik testleri yapılabiliyor.
Genetik testlerin gelişmesiyle köpek üretiminde, yavruların sağlıklı bir gelişiminin ebeveynlerin kesin genetik-DNA testlerinin yapılmasından geçmesi ve doğan yavrularda CEA rahatsızlığının bulunup bulunmayacağı kesin olarak tespit edilebilmesi büyük bir güven sağlamaktadır. Buna karşılık bu testlerin sadece ABD’de Optigen Corporation (www.optigen.com)  laboratuarlarında gerçekleştiriliyor olması elbette üzücü bir durumdur. Kan örneklerinin toplanıp güvenli bir şekilde ABD’ye ulaştırılması oldukça meşakkatli ve aynı zamanda yüksek dikkat isteyen bir iş olmasına rağmen, derneğimiz gerekli girişimleri yapmaktadır. Umuyoruz çok kısa bir zamanda girişimlerimiz müspet sonuçlarına ulaşacaktır. Ulaşır ulaşmaz sizlere hemen örnek toplama ve yollama prosedürleri açıklanacaktır.

OFTALMOLOJİK İNCELEME
2.1-Türkiye’de şimdilik sadece Ankara Üniversitesi, Veteriner Fakültesi Cerrahi Anabilim Dalı, Göz Ünitesi’nde,  CEA ve PRA testleri oftalmolojik olarak yapılmakta ve tanıları konmaktadır. İstanbul ve Bursa Veteriner Fakülteleri başta olmak üzere diğer illerimizdeki fakültelerde de CEA ve PRA tanılarının konabilmesi için gerekli çalışmalar başlatılmış ve başvurular yapılmıştır. BC’lerimiz için bu testleri bir an önce yaptırtıp Dernek kayıtlarımıza geçirmek üzere merkezimize yollamanızı önemle tavsiye ediyoruz.
2.2-Yeni doğan yavrular derneğimize kayıt ettirilecekse, ki önemle tavsiye ediyoruz, bu kayıtlar hemen yapılacaktır. Fakat aynı yavruların Damızlık listesine kayıt edilebilmeleri, ya bu yavruların ebeveynlerinin DNA testlerinden “temiz” olarak geçmiş olmalarından veya yavrularının kendilerinin oftalmolojik testlere başlamalarından geçmektedir.

a-Eğer ebeveynlerin her ikisi de 2 yaşlarının üzerinde iseler ve beraberinde CEA ve PRA testlerinden “temiz” sonucunu elde ettiler ise ve bu sonuçlar Dernek merkezine iletilmiş ise, bu yeni doğan bireylere kayıt gruplarının normal Kayıt Belgeleri verilecektir. Bu bireylerin kalıtımsal PRA’larından emin olunduğu için, eğer ebeveynlerinden gelen temiz-temiz veya temiz-taşıyıcı DNA test sonuçları yok ise, Oftalmik-CEA test sonuçları sağlıklı veya DNA-CEA/CH testlerinin temiz veya taşıyıcı çıkması durumunda, Damızlık listesine kayıtları mümkün olabilecektir.

b-Ebeveynlerden biri veya her ikisi de 2 yaşın altındalarsa ve beraberinde CEA testleri “temiz” çıkmış ise ve bu sonuçlar Dernek merkezimize iletilmiş ise, bu yeni doğan bireylere bu sefer kayıt gruplarının yanında “<2” uzantılı kayıt belgesi verilecektir.

c-“<2” uzantılı sertifikaya sahip yeni doğan bireylerin ebeveynleri, 2 yaşını doldurup PRA testlerinden “temiz” sonucu alırlarsa, yeni doğanların sertifikalarından, herhangi bir ücret talep edilmeksizin, kendi kayıt gruplarının normal Kayıt Belgelerine kavuşabileceklerdir. Bu bireylerin artık kalıtımsal PRA’larından emin olunduğu için, eğer ebeveynlerinden gelen temiz-temiz veya temiz-taşıyıcı DNA test sonuçları yok ise, Oftalmik-CEA test sonuçları sağlıklı veya DNA-CEA/CH testlerinin temiz veya taşıyıcı çıkması durumunda, Damızlık listesine kayıtları mümkün olabilecektir.

 

 

DNA CEA TESTİ
Üretim kararlarında, oftalmolojik inceleme yani optik muayene, hastalıklı bireylerin üretiminin YAPILMAMASI yönünde bize kesin bir sonuç verir. Hastalıklı birey üretim programına sokulmayacaktır. Oftalmolojik inceleme sonucunda muayene edilen bireyler hastalıklı bulunmazlarsa, bu durum üretimin sağlıklı olacağı yönünde yeterli bilgi veremez. Çünkü oftalmolojik inceleme sadece bireyin hastalıklı olmadığı sonucunu vermiştir. Fakat üretim programı için bu durum yeterli değildir. Gen seviyesindeki CEA tespitinde bireyin üç durumu söz konusudur. (Bkz. Resesif Gen Aktarımı). Birey, oftalmolojik inceleme sonucundaki hastalıklı veya temiz şeklindeki iki verinin yerine, genetik test sonucunda “etkilenmiş” veya “temiz” durumunun dışında bir üçüncü durum olan “taşıyıcı” durumuyla da nitelenmektedir. Üretim programı için çok önemli olan bu veri oftalmolojik incelemede elde edilememektedir. İşte bu aşamada, üretime karar verebilmek aşamasında, artık genetik yani DNA-CEA test kuralları devreye girer ve yavru üretiminde bu kurallar geçerli olur. Demek ki üretim programına alınacak bireyler her halükarda oftalmolojik incelemeden geçmiş durumda olmalıdırlar.

2.3- Madde-2.8’deki şartlar dışında, “etkilenmiş” genlere sahip olan bireylere Damızlık Defteri Listesine girme imkanı ve Üretim İzni verilmemektedir. Zira “etkilenmiş” durumda bulunan bireyler, ki onlar artık hastalıklıdırlar, gerekli becerilerini değişik yarışma programlarında gösteremeyecekleri için, bu becerilerini gelecek nesillere aktarma imkanları bulunmayacaktır. Hal böyle olunca, bu bireylerden gelecek nesillere üretimle aktarılacak beceri bulunmayacağından, üretim programına alınması, bazı şartlar haricinde, gerekli görülmemektedir. Bu durumda üretim programı için geriye sadece iki kombinasyon kalmaktadır. O da, ebeveynlerden birisi DNA-CEA Normal iken diğer ebeveyn ya DNA-CEA Normal olacak veya DNA-CEA Taşıyıcı olabilecektir. Kati surette iki Taşıyıcı olan ebeveyn eşleştirilmemelidir. Eşleştirilirse yavrulardan ¼’ünün etkilenmiş olma ihtimali çok yüksek bulunmaktadır. Dolayısıyla bu Etkilenmiş bireyin eliminasyonu da mümkün olamayacağından, temiz bir gen havuzu amacından uzaklaşılmış olacaktır..
2.4-Ebeveynlerden birinin DNA-CEA’sı Normal ise, diğer ebeveynin DNA-CEA testi olmasa bile, oftalmolojik incelemeden sağlıklı sonuç almış ise, bu eşleşmeye izin verilecektir.
2.5-DNA-CEA’sı Taşıyıcı ve  DNA-CEA’sı test edilmemiş ebeveynlerden üretim tamamen yasaklanmıştır.
2.6-DNA-CEA’sı Etkilenmiş bireylerden üretim, 2.8ci maddedeki durum dışında, yasaktır.
2.7-Kayıt altına alınmış yavruların sertifikalarında “DNA-CEA Status” diye bir madde bulunmaktadır. Bu bölüm yavrunun ebeveynleri DNA-CEA testlerini yapmışlarsa, onlardan gelen genlerin yavruda ne durumda olduğunu gösterir önemli bir veridir. Bu yavru ileride üretilecek yaşa geldiğinde ve DNA-CEA Status satırı Normal ise, DNA-CEA testi sonucu Normal olarak alınacak ve DNA-CEA kurallarına göre üretime sokulabilecektir.
2.8-Eğer bir BC, DNA-CEA testi sonucu Etkilenmiş ise ve fakat çok daha değişik özelliklere sahip bir BC ise (örneğin, genetik üstünlükler), bu durumda Derneğin Damızlık Defteri Komitesi’ne yazılı başvuruda bulunularak, sadece ve sadece DNA-CEA’sı Normal olan bir BC ile eşleşmesine izin verilmesi talep edilebilir.
2.9-Kayıt edilmek istenen yavrular, Kayıt Formlarında mikroçip ile tanınabilir durumda bulunmalıdırlar.

CEA veya PRA OFTALMOLOJİK TEST SONUÇLARI “ETKİLENMİŞ” OLANLAR
2.10-Eğer oftalmolojik bir inceleme sonucunda bireyin CEA sonucu “Etkilenmiş” çıkmış da, ebeveynlerinin de sadece elde oftalmolojik sonuçları bulunuyorsa, bu ebeveynlerin damızlık kayıtları, DNA-CEA testi yaptırana kadar, hemen iptal edilir. Aynı şekilde “Etkilenmiş” birey de üretim programından, 2.8. maddedeki izin başvurusuna kadar, kaldırılır. Bundan sonraki üretim programları için DNA-CEA kuralları dikkate alınır. Bu nedenle bireyin hayatı boyunca yapılacak olan testleri DDD Komitesine en kısa zamanda ulaştırılmalı, derneğin misyonuna devam etmesine yardımcı olunmalıdır.
2.11-Eğer bir bireyde oftalmolojik inceleme sonucu PRA rahatsızlığı bulunursa, o bireyin soyunun devamına müsaade edilmeyebilir. Bu sonuç bu bireyin ebeveynlerini etkilemez.

 

 

BaşaDön