Irk Yazılarına Geri Dön

IRKIN TARİHÇESİ


Irkın Tarihçesi:

İnsanoğlunun tarım ve hayvancılığı yerleşik düzende devam ettirdiği ilk günlerden itibaren, çeşitli amaçlarla köpeklerde bir şekilde onlara refakat etmiştir.

İnsan yaşamının köpekle olan ilişkisinde en eskilerinden birisi olan “çoban köpekleri”, tarihte uzun bir süre insanların canlı hayvan sürülerinin korunması amaçlı yetiştirilmiştir. Bu köpekler, insanların yerleşik düzende kurdukları yaşamın her zaman bir parçası olmuştur. Tarihte, iklim değişiklikleri nedeniyle yapılan göç hareketlerinde de insanların sahip oldukları sürüler, bu köpekler tarafından doğal yaşamdan gelen tehditlere karşı korunmuşlardır.

Yaşadıkları iklim, yaptıkları iş ve yaşam standartları bu köpeklerin fiziksel olduğu kadar davranışsal yapılarını da şekillendirmiştir. Günümüzde yaban hayatının yoğun yaşandığı coğrafyalarda bu “sürü koruma” köpekleri hala hayvancılık yapan insanoğlunun en önemli yardımcılarından birisidir.

Zaman içerisinde, günümüz İngiltere ve adalarını oluşturan bölgede doğal yaşam etkisini kaybetmeye ve vahşi hayvan tehditleri ortadan kalkmaya başlayınca, köpeklerden beklenenlerde değişmeye başladı. Sürülerin korunmasından çok, bir yerden diğerine götürülmesi ön plana çıkmaya başladı.

Sanayi devrimi ile birlikte işgücü bulmakta zorlanan ada hayvancılığı daha az insanla daha fazla köpek kullanmak zorunda kaldı. Birçok yerde taşıma için trenler, gütmek için motorsiklet hatta at kullanılsa bile, bölgenin, arazi şartları ve mesafe nedeniyle, bu imkanlardan yoksun yerleri köpek kullanmak durumundaydılar. Çiftçiler işlerinin, köpek sayısının artması ve bununla beraber çalışan insan sayısının azalması ile bu kontrolü zor, iri, güçlü ve zaman zaman sürüye de sert davranan köpeklerle daha da zorlaştığını gördüler. Bazı çiftçiler kendi bölgelerinde daha uysal, korumadan ziyade gütme amaçlı kullanabilecekleri köpeklerin arayışına girdiler.

Zamanla bu arayışın ülke çapına yayılması gerekliliği ortaya çıktı. Bu amaçla ilk çoban köpeği yarışması 9 Ekim 1873 tarihinde Gallerin Bala bölgesinde bir arazide, Richard John Lloyd Price tarafından organize edildi. Bu ilk yarışmaya 10 köpek katıldı, 300 kadar da seyirci toplamıştı yarışma. Yarışmayı İskoç kökenli BWT renkli Tweed isimli bir köpek kazandı.

Çoban köpeği yarışmaları ülke çapına yayılmakta gecikmedi, yarışmalar ülkenin her yerinde düzenleniyor ve bu yarışmalarda beğeni kazanan, derece alan köpekler damızlık olarak büyük talep görüyordu.

1894 yılında yine Galler'in Bala bölgesinde düzenlenen çoban köpekleri yarışmasında Northumberland'lı bir çiftçi olan Adam Telfer'in 1 yaşındaki Old Hemp isimli köpeği çok dikkat çekti. Old Hemp koyunlara sert davranmıyor, havlamıyor ve gerekmedikçe nipping (koyunu bacağından veya budundan ısırarak yönlendirme) yapmıyordu. Bunun yerine vücudunu ve kafasını yere yaklaştırıp gözleriyle koyunları etki altında bırakarak yönlendiriyordu.
 Old Hemp'in kendine özgü bu stili çiftçiler arasında büyük beğeni kazandı. Old hemp 8 yıllık yaşamında hiç yarışma kaybetmedi. 200'den fazla erkek ve sayısı bilinmeyen miktarda dişi yavruya babalık yaptı.

Aslında Old Hemp'in bu yeteneği şaşırtıcı idi. Çünkü babası Roy çok iyi huylu bir köpek olduğu halde hiçbir şekilde koyun gütme yeteneğine ve ilgisine sahip değildi. Annesi Meg ise tam tersine koyunlara son derece ilgili bir dişiydi, zaman zaman o kadar fazla odaklanıyordu ki koyunların yerine kendisi ipnotize oluyordu.
Old Hemp, kalıtımsal kazanımlarda, anne ve babanın istenen davranışlarını alırken, istenmeyenlerin alınmadığı, tipik bir örnektir. Old Hemp'in bir diğer başarısı ise kendi kalıtımsal kazanımlarını ileriki soylara tamamen aktarabilmiş olmasıdır. Yavrularının çok büyük bir bölümü başarılı yarışma köpekleri olmuştur. Old Hemp aynı zamanda bütün Border Collie ırkının atası olarak kabul edilir.
 Old Hemp'in öldüğü yıl, Old Kep isimli köpek dünyaya geldi. (1901) O yıllarda Border Collie'ler (bu isim ilk olarak 1918 yılında kullanıldı) yabancılara karşı çok sıcak değildi. Ancak Old Kep içlerinde en uysal olanıydı. Old Kep'in yavruları Avustralya ve Yeni Zelanda'ya ihraç edildi. Old Kep oralardaki Border Collie soyunun temelini oluşturur. Old Kep gösterdiği çok kuvvetli "eye" ile hayatı boyunca 45 yarışmada birincilik aldı.
 İngiltere köpek kayıtlarının tutulmaya başlandığı en eski yerlerden birisidir. Özellikle av ve çoban ırklarının yaygın kullanımda olduğu adalarda, bu amaçla ilk kurulan organizasyon “The Kennel Club”’dır. SE Shirley tarafından 1873 yılında kurulan kulüp, günümüzde olduğu gibi, o tarihlerde de Border Collie kayıtlarını tutmaya başlamıştı.
 Zaman içerisinde çifçiler, Border Collie kayıtları tutan "The Kennel Club" ile anlaşmazlığa düştüler. Onlara göre Kennel Club köpeğin iş yeteneğinden çok dış görünüşüyle ilgileniyordu. Bu nedenle Temmuz 1906 yılında 12 büyük çiftlik ve sürü sahibi birleşerek, International Sheepdog Society (ISDS)'i kurdular. Bu tarihten sonra Kennel Club ile birlikte ISDS'de Border Collie kayıtlarını tutmaya başladı. Collie ismine "Border" eki ilk olarak 1918 yılındaki Supreme şampiyonu olan köpek anons edilirken ISDS başkanı James Reid tarafından kullanıldı. Ancak resmi secerelerde Border Collie adı 1946 yılında kullanılmaya başlandı.

Günümüzde halen ISDS sürüde çalışan köpeklerin kaydını, KC ise hem çalışan hemde show amaçlı hazırlanan köpeklerin kaydını tutmaktadır. 1900’lü yılların başında ortaya çıkan “fiziksel görüntüyle değerlendirme” kriterine karşı, “davranış ve arazi becerisinin” ön plana çıkması gerektiği hususundaki tartışmalar, büyüyerek devam etmekte ve günümüzde ırkın sahiplerini “Border Collie Savaşları” (Border Collie Wars) adı altında karşı karşıya getirmektedir.

 

 

 

 

 

 

 

  • GeriDön  AnaSayfa